Nek, Schouder en Arm klachten: schouderklachten
Allereerst een uitleg over de beweging van het schoudergewricht. Het schoudergewricht bestaat uit het glenohumeraal gewricht: dat zijn de kop van de bovenarm en de kom, welke op het schouderblad zit. Maar ook het gewricht van het schouderblad met het sleutelbeen: het ac-gewricht en het gewricht van het sleutelbeen met het borstbeen: het sc-gewricht bewegen mee in het geheel. Ten slotte beweegt het schouderblad over de ribbenkas heen en hebben de spieren daar ook een geleidende functie.
Als je iets van een kast af wilt pakken beweegt dan niet alleen de bovenarm omhoog, maar maakt het sleutelbeen ook een draaibeweging (ac en sc gewricht) en beweegt het schouderblad opzij en omhoog over de ribbenkast heen.
Dit geheel wordt gestuurd door spieren die vlak rondom de kop en de kom zitten en spieren, welke de kop in de kom gedrukt houden. Deze spieren hebben vooral een sturende functie. En spieren die meer groter rondom de schouder zitten en een krachtige functie hebben.
Een verminderde coördinatie van die spieren heeft een grote invloed op het ontstaan, onderhouden van klachten. Ook het kapsel van de schouder, het glenohumerale gewricht, kan stijver worden en dit kan de gehele beweging ook flink beperken.
Problemen met bewegen of pijnklachten kunnen ontstaan door bewegingsbeperking in de schouder of vermindering van spierkracht. De oorzaken kunnen divers wezen. Hieronder sommen we een aantal veel voorkomende oorzaken op.
Inklemming onder het schouderdak, ook wel impingement genoemd
De schouder vormt op de plek waar sleutelbeen en schouderblad samenkomen een soort dak. Hieronder zit het schoudergewricht. Tussen het dak en schoudergewricht lopen pezen, welke vast zitten aan de schouder. Hier zit ook een soort stootbumpers/ bewegingsgeleiders om het geheel soepel te laten bewegen: de slijmbeurs. De ruimte kan verminderen als er klachten zijn welke zwelling veroorzaken, of als er kalkafzetting is bij de pezen door intensiever gebruik van de arm. Hierdoor gaan we anders bewegen om de pijn te ontwijken en wordt de spierkracht/ coördinatie van die spieren rondom de schouder minder goed en wordt die ruimte niet goed gebruikt en ontstaan er zodoende ook weer meer pijnklachten/ontstekingen aan de pezen. Een soort vicieuze cirkel.
Een goede beweging en vermindering van ontstekingsklachten zijn dus nodig om dit te doorbreken. Rust is in de eerste plaats belangrijk, omdat dan de structuren die ontstoken zijn kunnen herstellen. Onderhands bewegen mag dan wel, zolang de bewegingen maar rond de 90 graden van de arm vermeden worden.
Merendeels komen de klachten wel uit een vermindering van coördinatie, waarbij de vicieuze cirkel van meer pijn en zodoende verkeerde beweging doorbroken moet worden. Vaak verminderen dan de klachten langzaam. Soms kan een injectie met een ontstekingsremmend en pijnverminderend middel nodig zijn. Soms is zelfs een operatie een aangewezen behandeling om meer ruimte te creëren onder het schouderdak (de zogenaamde Neerplastiek, of Neerdecompressie). Vaak is er dan ook een blijvende vermindering van ruimte.
Slijmbeursontsteking subacromialis/bursitis
Ook kan alleen de slijmbeurs ontstoken zijn. Dit herkent men aan een grote beperking in de arm met veel pijn. De ontsteking kan bacterieel zijn. Rust en eventueel een injectie met ontstekingsremmer, pijnstiller kan nodig zijn.
Het onderscheidt tussen een peesontsteking of een slijmbeursontsteking is heel moeilijk, maar wel belangrijk. Met echografie kunnen we daar bij Para Medisch Centrum "In Balans" nu wel een onderscheidt in maken, want deze structuren zijn heel goed hiermee in beeld te brengen.
Artrose
Schouderpijn welke ontstaat vanuit aantasting van het kraakbeen van het gewricht. Hierbij is er vaak sprake van een specifieke bewegingsbeperking en startpijn en stijfheid. Artrose kan voorkomen in het schoudergewricht (gleno-humeraal), maar ook in het gewricht tussen het sleutelbeen en schouderblad (ac-gewricht). Ook artrose in de nek kan pijnklachten geven in de armen. Forse artrose in het schoudergewricht kan zodanige beperkingen geven dat een nieuw schoudergewricht alleen nog kan helpen. Meer hierover kunt u onder het kopje artrose lezen.
Overbelasting / (Sport-) blessure aan de pezen/spieren
Met sporten kan je de kleine spieren rondom de schouder ook teveel of verkeerd belasten. Hierbij kan zelfs een pees gaan ontsteken. Dit kan steeds wat verergeren, omdat als je eenmaal in beweging bent en met de gedachten bij de sport, de pijn minder voelbaar kan zijn en er vlug overbelast kan worden. Verder kunnen ook ons drukke bestaan, zwaar werk, een verkeerde houding klachten geven aan de schouders. Spieren kunnen bij meer spanning spierknopen/triggerpoints vormen, welke een zeurende pijn geven. Deze pijn kan zelfs doorstralen naar de onderarm, nek of rug. Kunnen ontspannen van deze spieren en een goede houding aannemen is dan belangrijk.
Deze klachten kunnen heel het leven voorkomen, maar bij het ouder worden, worden de pezen minder soepel en kunnen zodoende vaker voor problemen zorgen.
Frozen shoulder/ stijve schouder
Als er bij schouderklachten steeds meer beperking en pijn optreedt, kan er sprake zijn van een frozen shoulder. Dit komt vaker voor bij mensen vanaf 40 jaar. De oorzaak is vaak niet bekend, wel komt het relatief vaker voor bij mensen met diabetes mellitus of als de schouder als gevolg van een andere aandoening minder goed kan bewegen. Bij een frozen shoulder zijn er verschillende structuren rondom het schoudergewricht, welke langdurig kunnen ontsteken en daardoor aangetast worden. Het kapsel en de lange bicepspees hebben vaak veel te leiden. Als het ontstekingsproces en verschrompelingproces van het kapsel op het eind komt en de schouder ‘rustig’ wordt is de schouder (gleno-humerale gewricht) beperkt geraakt. Hierdoor beweegt de schouder in het geheel bij bijvoorbeeld iets van een kast af pakken.
In het begin als de pijn nog heviger is dan herken je vaak een frozen shoulder doordat de schouder en nek en schouderblad als één geheel bewegen. Plotselinge bewegingen zijn pijnlijk en vooral in de nacht is er veel pijn. Het proces kan verschillend verlopen en soms kan ook een injectie met ontstekingsremmende middelen het proces tegengaan. Soms moet de schouder operatief worden losgemaakt. Vaak is het wel een langdurige kwestie.
Instabiele schouder
De schouder heeft in tegenstelling tot de heup een minder stabiele oppervlakte in het gewricht en ook geen druk, doordat we er niet op steunen. De stabiliteit komt daardoor uit de omgeving van de kop en de kom: het kapsel-bandapparaat. Dit zit rondom de schouder, maar heeft aan de voorkant een wat minder dikke constructie. Soms kan de schouder daar ook meer ruimte krijgen en daardoor kan de kop van de kom af glijden naar voren. Sommige mensen, met lakse banden (lenigheid) kunnen de kop er (gedeeltelijk) zelf uit laten glijden, of het kan gebeuren in sportsituaties waarbij de kop er spontaan uit komt. Deze pijnlijke gebeurtenis wordt teniet gedaan door de kop weer in de kom te brengen.
Hiervan moet de schouder herstellen, wat zeker wel 3 weken duurt. Daarna moet de schouder weer door oefenen beter belastbaar worden en verder herstellen. Dit kan verschillend lang en intensief duren, afhankelijk van de aard van het letsel.
Als iemand dit meer heeft gehad en/of iemand kan zelf de schouder kortstondig uit de kom sturen, dan zullen de spieren de stabiliteitsfunctie wat over moeten gaan nemen. Hiervoor zijn specifieke oefeningen nodig.
Het AC-gewricht
Het AC-gewricht kan bij problemen ook bewegingsbeperking en pijn in de schouder geven. Arthrose, maar ook luxatie (vaak door het vallen op de arm) kunnen pijnklachten geven. Hier is vaak niet veel aan te doen, behalve dan de spieren rondom de schouder in beweging houden en het gewricht van de schouder zelf zo bewegelijk mogelijk.
Soms kan het AC-gewricht ook uitstekende verbeningen hebben, welke in de onderliggende structuren prikken (zie impingement klachten). Als injecties niet voldoende helpen kan een operatief verwijderen van de uitstulping wel verlichting geven.
Bewegingsbeperking borst- en nekwervelkolom
Als de bovenrug of nek problemen heeft dan kan dat voelbaar zijn in de schouders, armen. Soms kan je zelfs denken dat het probleem in de schouder zit, omdat de pijn daar voelbaar is. Uiteraard moet het probleem in de wervelkolom dan aangepakt worden. Om zelf een idee te krijgen over waar het probleem zit kan je kijken of je de arm goed op de rug kan krijgen en omhoog kan krijgen, kan reiken of iets pakken. Als deze twee bewegingen soepel zijn en de pijn niet opwekken is de schouder zelf redelijk soepel en kan het zijn dat het probleem meer in de andere delen van het schoudergewricht of in de wervelkolom ligt.
Adviezen/leefstijl
Bij langdurige schouderklachten: gewrichten hebben beweging nodig. Als er pijn is in de schouder kan je gemakkelijk de schouder ontzien door de andere arm meer te laten doen of de beweging meer uit de rug te halen. Dit is soms kortdurend goed om te doen, maar als je langer de arm weinig beweegt kan hij verstijven. Dit brengt met zich mee dat de hele arm minder belastbaar wordt.
Als u last heeft kunt u de arm wat ontlasten door meer onderhands te tillen, dan bovenhands. Veel afwisselend bewegen is ook goed. Ook als je iets doet, wat niet zo inspannend lijkt als lezen of computeren, waarbij de arm lang in een houding gespannen is, moet u af en toe andere bewegingen opzoeken. Bijvoorbeeld een kwartier computeren en daarna iets in het huishouden doen in plaats van een uur computeren. Als bewegen moeilijk gaat, probeer dan uw andere arm uw pijnlijke te laten begeleiden. Zo kan je vaak verder pijnloos bewegen en blijft zodoende de schouder mobieler.
Bij een acute klacht is het raadzaam om rust te houden. Kan de arm weinig bewogen worden, dan is het raadzaam om langs te gaan bij uw huisarts of een afspraak te maken bij uw fysiotherapeut.
Wat kan fysiotherapie doen?
Fysiotherapie kan er voor zorgen dat de schouder bij verschillende aandoeningen niet verstijft. Dit kan snel gebeuren en brengt weer nieuwe problemen met zich mee. Daarnaast kunt u door adviezen en oefeningen helpen het natuurlijke genezingsproces in de schouder te stimuleren, bespoedigen.
Specifieke massages en doelgericht oefeningen gericht op de beweeglijkheid, spierkracht en stabiliteit kunnen het herstel ook bespoedigen.
< terug
Geschreven door: Chantal Conijn
september 2008
